Recyklowalność nie jest trudną częścią PPWR. To zawartość surowca z recyklingu.

Co przetwórcy opakowań elastycznych muszą zrobić teraz, aby być gotowi na 2030 r.

Michael Seegmuller

Lider segmentu folii i lekkich rozwiązań, Ultrapolymers

Dla większości przetwórców opakowań elastycznych zaprojektowanie struktury nadającej się do recyklingu jest osiągalne. Trudniejsze jest uzyskanie zawartości surowca z recyklingu. Trzeba zapewnić odpowiednią ilość pokonsumenckiego surowca z recyklingu (PCR), uruchomić go na swoich liniach i udowodnić, że folia nadal działa przy konkurencyjnym koszcie oraz z dostawą, na której można polegać. Tę pracę trzeba rozpocząć już teraz.

W skrócie

• Od 2030 r. opakowania wprowadzane na rynek UE muszą osiągać klasę recyklowalności C lub wyższą, a opakowania z tworzyw sztucznych muszą zawierać minimalny udział pokonsumenckiego recyklatu z tworzyw sztucznych.
• W przypadku folii kluczowe minima wynoszą 35% dla większości opakowań z tworzyw sztucznych oraz 10% dla opakowań wrażliwych na kontakt, takich jak opakowania do żywności, które nie są wykonane z PET.
• Zawartość surowca z recyklingu zależy od całej formulacji. Gatunek zawierający 70% PCR, użyty w 30% folii, daje około 21%.
• Zasady obliczania nie są ostateczne, a termin 2030 r. może przesunąć się o kilka miesięcy. Opracowanie i walidacja trwają dłużej, więc większym ryzykiem jest czekanie.

Dlaczego 2030 r. jest bliżej, niż się wydaje

Przygotowanie rozwiązania na 2030 r. brzmi tak, jakby było mnóstwo czasu, ale tak nie jest. W tym okresie przetwórca musi dobrać materiały, zabezpieczyć dostawy, przeprowadzić próby i zwalidować gotową strukturę, jednocześnie zachowując przetwarzalność i parametry oczekiwane przez klienta.

Większość producentów folii, z którymi rozmawiam, wie, że PPWR nadchodzi. Niepewność pojawia się dalej w łańcuchu. Niedawno odwiedziłem dużego producenta laminatów papierowo-aluminiowych w technologii laminacji ekstruzyjnej i przekaz był jasny. Na razie nic się dla nich nie zmieniło, a wielu ich klientów nie chce zmieniać działającej struktury. Ryzyko polega na tym, że właściciele marek zaczekają, a potem niemal z dnia na dzień poproszą o coś innego. Przetwórcy stanęliby wówczas wobec fali zapytań, mając zbyt mało czasu na opracowanie i walidację rozwiązań.

Jakie wymagania stawia PPWR?

Rozporządzenie w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (PPWR), rozporządzenie (UE) 2025/40, zastępuje starą dyrektywę opakowaniową jednym zbiorem zasad dla wszystkich opakowań wprowadzanych na rynek UE. Weszło w życie 11 lutego 2025 r. i obowiązuje od 12 sierpnia 2026 r. Część obowiązków już funkcjonuje, w tym limity PFAS w opakowaniach do kontaktu z żywnością oraz wymóg deklaracji zgodności. Wymagania, które przeobrażą struktury folii, pojawią się później.

Dla producentów folii najważniejsze są dwa wymagania. Obydwa mają obowiązywać od 1 stycznia 2030 r.

•Recyklowalność. Opakowanie musi być zaprojektowane z myślą o recyklingu i osiągać klasę recyklowalności A, B lub C. Klasa C oznacza co najmniej 70% materiału nadającego się do recyklingu wagowo. Opakowania poniżej tego poziomu nie mogą być wprowadzane do obrotu. Od 2038 r. dopuszczalne będą wyłącznie klasy A i B (co najmniej 80%), więc struktura, która ledwie osiąga klasę C, będzie mieć krótki okres życia. Szczegółowe kryteria projektowania pod kątem recyklingu mają zostać opublikowane do 1 stycznia 2028 r.

•Zawartość surowca z recyklingu. Część opakowania z tworzyw sztucznych musi zawierać minimalny udział tworzywa z recyklingu. Liczy się wyłącznie materiał odzyskany z odpadów pokonsumenckich. Materiał poprzemysłowy, taki jak odpady produkcyjne, nie jest uwzględniany.

Minimalny poziom zależy od rodzaju opakowania:

W praktyce znaczenie mają trzy kwestie:

•Minimum nie jest średnią dla całej firmy. Ustalane jest dla każdego rodzaju i formatu opakowania i obliczane jako średnia dla zakładu produkcyjnego oraz roku.

•Niektóre opakowania są zwolnione. Przykładami są kompostowalne opakowania z tworzyw sztucznych, opakowania mające bezpośredni kontakt z lekami, opakowania wrażliwe na kontakt z żywnością przeznaczone wyłącznie dla niemowląt i małych dzieci oraz każda część z tworzywa sztucznego stanowiąca mniej niż 5% całkowitej masy opakowania.

•Metoda i termin nie są ostateczne. Komisja Europejska musi ustalić metodę obliczania i weryfikacji zawartości surowca z recyklingu do 31 grudnia 2026 r. Cele mają wtedy obowiązywać od 1 stycznia 2030 r. albo trzy lata po wejściu metody w życie, jeśli nastąpi to później. Konsultacje w sprawie dowodów zakończyły się we wrześniu 2026 r., a część branży spodziewa się opóźnienia. Należy sprawdzić ostateczną metodę po jej opublikowaniu, zamiast opierać się na samych procentach z nagłówków.

Pierwszym krokiem jest więc ustalenie, do której kategorii należy każde z Państwa opakowań.

Oba wymagania są ze sobą powiązane, ale różne. Opakowanie może nadawać się do recyklingu, nie zawierając żadnego materiału z recyklingu, a dodanie PCR nie czyni opakowania recyklowalnym. Przetwórcy muszą rozwiązać oba te zagadnienia.

Które struktury są najbardziej narażone

Najdokładniejszej analizy wymagają struktury, które łączą materiały, których po użyciu nie da się łatwo oddzielić.

Najbardziej oczywistym przypadkiem jest folia aluminiowa połączona z poliolefinami. Na początku tego roku odwiedziłem producenta tacek do karmy dla zwierząt wykonanych w ten sposób. Warstwa wiążąca robi dokładnie to, do czego została zaprojektowana, czyli sprawia, że dwa materiały są nierozdzielne. Taka struktura działa bardzo dobrze. Ale wiązanie, które ją umożliwia, jednocześnie działa na jej niekorzyść w ocenie recyklowalności. Cienka warstwa metalizowana jest zazwyczaj traktowana łagodniej niż folia w obecnych wytycznych projektowania pod kątem recyklingu, ale i tak wymaga sprawdzenia.

Wymagają też dokładnej analizy struktury łączące różne chemie polimerowe. Dodanie górnej warstwy PET dla lepszej zadrukowalności lub połysku wprowadza do struktury poliolefinowej drugą chemię. To oczywiste w przypadku saszetek z musami owocowymi dla dzieci: zazwyczaj poliester na zewnątrz, czasem z warstwą metalizowaną od wewnątrz. Oba rozwiązania są racjonalne z osobna. Razem utrudniają recykling.

Laminaty na bazie papieru są w lepszej kondycji, niż większość osób zakłada. Papier ma za sobą dojrzałe systemy zbiórki i recyklingu, a włókno papierowe łatwiej oddzielić od laminatu niż dwa połączone tworzywa sztuczne. Minimalne poziomy zawartości surowca z recyklingu dotyczą wyłącznie części z tworzywa sztucznego w opakowaniu, a część z tworzywa sztucznego stanowiąca mniej niż 5% całkowitej masy opakowania jest zwolniona. Klasa recyklowalności nadal będzie zależeć od tego, ile tworzywa sztucznego lub aluminium niesie ze sobą papier.

Jeśli bariera jest nieunikniona, praktycznym rozwiązaniem jest utrzymanie komponentów pomocniczych na tyle nisko, aby folia nadal była uznawana za monomateriałową. Obecne wytyczne branżowe, takie jak RecyClass, dopuszczają EVOH w folii polietylenowej do 5% wagowo, jeśli stosuje się odpowiednią warstwę wiążącą. Poliamid jest traktowany surowiej, a większość gatunków klasyfikowana jest jako niekompatybilna. Kryteria PPWR mogą różnić się po opublikowaniu, więc traktuj te wartości jako wskazówkę.

Zakładam, że warstwy wiążące pozostaną z żywicy pierwotnej. Zwykle stosuje się je tylko jako niewielki składnik folii, więc korzyści z opracowywania warstwy wiążącej z recyklatu, wyłącznie po to, by podnieść ogólny wskaźnik zawartości surowca z recyklingu, są niewielkie. Technicznie PCR PE lub PP można zmodyfikować, aby uzyskać materiał na warstwę wiążącą, ale taki materiał z recyklingu prawdopodobnie będzie bardziej użyteczny w jednej z większych warstw folii.

Zawartość surowca z recyklingu: większe wyzwanie

Wśród wszystkich tematów związanych z PPWR to właśnie zapewnienie pokonsumenckiej zawartości surowca z recyklingu budzi największe obawy, o których słyszę.

Folie techniczne: dziś praktyczna droga

W przypadku opakowań niewrażliwych na kontakt, takich jak folia stretch i folia ochronna, mechanicznie przetworzony PCR jest już rozwiązaniem możliwym do zastosowania. Worki na odpady i folie rolnicze od lat korzystają z materiałów z recyklingu. Zazwyczaj nie są klasyfikowane jako opakowania, więc minima PPWR ich nie dotyczą, ale doświadczenie w przetwórstwie można wykorzystać także tutaj.

Wybór gatunku PCR to nie tylko decyzja zakupowa. Potrzebny jest odpowiedni typ polimeru i wskaźnik płynięcia, a cienkie folie są wrażliwe na żele i zanieczyszczenia. Każda zmiana może wpływać na własności mechaniczne i stabilność przetwarzania, dlatego gatunek musi zostać przetestowany w Państwa własnej strukturze.

Równie ważna jak parametry jest stabilność dostaw. Gatunek, który działa w krótkiej próbie, to za mało. Zmienność materiału prowadzi do przestojów, problemów jakościowych i niższej wydajności, a to może uczynić PCR nieopłacalnym. Pytanie brzmi nie tylko: „Czy możemy wyprodukować tę folię z PCR?” Ale też: „Czy możemy produkować ją powtarzalnie, na skalę przemysłową, z dostawą, na której można polegać?”

Gatunek z 70% PCR nie oznacza folii z 70% PCR

Wkład danego gatunku zależy od tego, ile go użyjesz. Dodaj gatunek zawierający 70% PCR na poziomie 30% formulacji, a folia będzie zawierać około 21% surowca z recyklingu, a nie 70%. Aby osiągnąć minimum 35% przy użyciu tego samego gatunku, musiałby on stanowić połowę folii.

To sprawia, że PCR staje się zagadnieniem formulacji. Trzeba zdecydować, do której warstwy go wprowadzić i w jakiej ilości, czy ta warstwa to toleruje oraz czy folia nadal spełnia swoją specyfikację.

Jeden z naszych klientów produkuje trójwarstwową folię pęcherzykową do opakowań ochronnych. Mogliby suchym mieszaniem wprowadzić PCR do całej folii albo umieścić go w warstwie najmniej wrażliwej, na przykład w warstwie środkowej. Tak czy inaczej muszą sprawdzić wskaźnik płynięcia, żele i właściwości końcowe. W przypadku takich folii technicznych przejście może być stosunkowo proste, o ile folia nadal spełnia swoją specyfikację.

Kontakt z żywnością jest trudniejszy

Opakowania wrażliwe na kontakt muszą spełniać zarówno PPWR, jak i przepisy dotyczące bezpieczeństwa kontaktu z żywnością. PET ma tu przewagę. W Niemczech na przykład system kaucyjny dla butelek tworzy coś bardzo zbliżonego do obiegu zamkniętego. W przypadku innych polimerów odpady pokonsumenckie pochodzą z mieszanych, niekontrolowanych źródeł. Przepisy UE dotyczące tworzyw z recyklingu do kontaktu z żywnością (rozporządzenie (UE) 2022/1616) utrudniają stosowanie materiału mechanicznie przetworzonego z tych strumieni w bezpośrednim kontakcie z żywnością.

Obecnie producenci opakowań do żywności, z którymi pracuję, nadal używają materiału w 100% pierwotnego. Istnieją dwie możliwe drogi do osiągnięcia minimum 10%:

• PCR za barierą funkcjonalną. W pięcio- lub siedmiowarstwowej folii do żywności PCR można potencjalnie umieścić w warstwie zewnętrznej, a warstwy barierowe umieścić między nią a żywnością. Trzeba wykazać, że taka struktura uniemożliwia przenikanie zanieczyszczeń do żywności. Sama bariera tlenowa tego nie dowodzi. Nie widziałem jeszcze producenta opakowań do żywności, który by to robił, głównie dlatego, że nie jest to jeszcze obowiązkowe.
• Materiał z recyklingu chemicznego. Może on dawać materiał zbliżony jakością do surowca pierwotnego, ale dostępność jest ograniczona, a koszty wyższe niż w przypadku recyklingu mechanicznego. Sposób jego uwzględniania w PPWR nadal jest ustalany. Zasady bilansu masowego istnieją już dla jednorazowych butelek na napoje na mocy odrębnych przepisów UE, ale Komisja nie potwierdziła, że PPWR przyjmie takie samo podejście.

Tworzywa biopochodne i bioatestowane nie są dziś drogą do osiągnięcia celu. PPWR uwzględnia tworzywo z recyklingu, a nie surowiec odnawialny. To może się zmienić. Do 12 lutego 2028 r. Komisja musi dokonać przeglądu tworzyw biopochodnych na mocy art. 8, w tym ocenić, czy mogłyby być zaliczane tam, gdzie nie jest dostępna odpowiednia technologia recyklingu dla kontaktu z żywnością.

Obie drogi recyklingu wymagają starannej oceny dla każdej struktury. Moja rada brzmi: nie czekajcie, aż jedna przyszła technologia rozwiąże wszystko. Oceniajcie możliwe struktury już teraz, utrzymujcie bliski kontakt z dostawcami i śledźcie rozwój przepisów.

Co przetwórcy powinni zrobić teraz

1. Przeanalizujcie swoje portfolio. Zidentyfikujcie struktury, które najprawdopodobniej napotkają problemy z recyklowalnością, takie jak te zawierające folię aluminiową, metalizację lub mieszane polimery.
2. Potwierdźcie kategorię PPWR każdego opakowania oraz to, czy ma zastosowanie zwolnienie. Minimalny poziom zawartości surowca z recyklingu ocenia się dla każdego rodzaju i formatu opakowania, a nie dla całego portfolio.
3. Ustalcie, gdzie PCR jest realny. Zacznijcie od zastosowań, w których można wprowadzić materiał z recyklingu przy możliwym do opanowania ryzyku technicznym i komercyjnym.
4. Przed wprowadzeniem PCR przejrzyjcie proces walidacji. Nie zakładajcie, że materiał spełniający cel zawartości surowca z recyklingu będzie działał tak jak materiał pierwotny, który zastępuje. Sprawdźcie zachowanie w przetwórstwie, w tym zmienność wskaźnika płynięcia i żele, oraz wymagania końcowe, takie jak wytrzymałość, zgrzewalność, wygląd i właściwości barierowe.
5. Sprawdźcie łańcuch dostaw. Przed podjęciem zobowiązania omówcie z dostawcami wolumen, stabilność i identyfikowalność, a także zapytajcie, jakie dowody pochodzenia pokonsumenckiego mogą przedstawić. Patrzcie dalej niż tylko na ilości początkowe. Czy dostawy będą w stanie obsłużyć wzrost, szersze wdrożenie i wyższe minima z 2040 r.?
6. Zaangażujcie właścicieli marek odpowiednio wcześnie. Będą oczekiwać takiego samego okresu przydatności, wyglądu i parametrów jak obecnie, więc przeprowadźcie tę rozmowę, zanim nowa specyfikacja stanie się pilna.

Jak może pomóc Ultrapolymers

Żaden pojedynczy materiał nie „rozwiązuje PPWR”. Każda struktura obejmuje kilka decyzji materiałowych i dotyczących parametrów, dlatego patrzymy na całą formulację.

Nasz zespół ds. rozwoju biznesu w segmencie folii na co dzień współpracuje z przetwórcami i dostawcami w całej Europie. Nasze portfolio obejmuje:

• pierwotne poliolefiny;

• PCR poliolefiny do odpowiednich zastosowań w foliach technicznych;

• warstwy wiążące;

• EVOH i inne materiały barierowe;

• materiały do rozwiązań monomateriałowych i projektowanych z myślą o recyklingu.

Zapewniamy również wsparcie techniczne przy doborze materiałów i próbach.

Już teraz możemy pomóc w dodaniu PCR do folii niewrażliwych na kontakt, aby wspierać realizację celów na 2030 r. Możemy również dostarczać materiały do recyklowalnych, monomateriałowych opakowań do żywności. Obecnie nie oferujemy PCR dopuszczonego do kontaktu z żywnością i zawsze będziemy szczerzy co do tego, co jest możliwe w Państwa zastosowaniu.

Zacznij teraz

Moja rada jest prosta. Nie traktujcie 2030 r. jako momentu, w którym zaczyna się zmiana. Do 2030 r. Wasze struktury, materiały i łańcuchy dostaw muszą być już sprawdzone. Przetwórcy, którzy zaczną analizować opcje już teraz, będą mieli większą elastyczność niż ci, którzy czekają, aż klienci wymuszą rozmowę.

Reach out to Michael with your questions

Reviewing your film structures or looking to trial PCR? Michael and the film team can help.

Michael Seegmüller

Segment Leader, Film & Lightweight, Ultrapolymers

FAQ dotyczące PPWR

Kiedy mają zastosowanie cele PPWR dotyczące zawartości surowca z recyklingu?

Od 1 stycznia 2030 r. albo trzy lata po wejściu w życie metody obliczeniowej Komisji, jeśli nastąpi to później. Wyższe cele obowiązują od 2040 r.

Jakie są cele PPWR dotyczące zawartości surowca z recyklingu w opakowaniach z tworzyw sztucznych?

Od 2030 r. minimalna zawartość pokonsumenckiego surowca z recyklingu wynosi 35% dla większości opakowań z tworzyw sztucznych, 10% dla opakowań wrażliwych na kontakt, które nie są wykonane z PET, oraz 30% dla opakowań wrażliwych na kontakt wykonanych głównie z PET. Od 2040 r. wartości te wzrastają odpowiednio do 65%, 25% i 50%. Jednorazowe butelki na napoje z tworzyw sztucznych mają odrębne cele.

Czy materiał z recyklingu poprzemysłowego jest liczony do celów PPWR?

Nie. Liczy się wyłącznie tworzywo odzyskane z odpadów pokonsumenckich.

Czy zawartość surowca z recyklingu to to samo co recyklowalność?

Nie. Opakowanie może nadawać się do recyklingu bez zawierania jakiegokolwiek materiału z recyklingu, a dodanie zawartości surowca z recyklingu nie czyni opakowania recyklowalnym. PPWR ustanawia odrębne wymagania dla każdego z tych aspektów.

Czy mogę używać tworzywa z recyklingu w opakowaniach do żywności zgodnie z PPWR?

Tak, ale tylko wtedy, gdy materiał z recyklingu spełnia również unijne przepisy dotyczące kontaktu z żywnością. Recyklowany PET do kontaktu z żywnością jest dobrze ugruntowany. W przypadku innych polimerów możliwe drogi obejmują PCR za barierą funkcjonalną lub materiał z recyklingu chemicznego. Obydwa rozwiązania wymagają oceny dla każdej struktury.

Czy tworzywa biopochodne lub bioatestowane są zaliczane do celów PPWR dotyczących zawartości surowca z recyklingu?

Nie. Cele odnoszą się do tworzywa z recyklingu, a nie do surowca odnawialnego. Materiały biopochodne i bioatestowane mogą ograniczać wykorzystanie zasobów kopalnych, ale nie są liczone do obowiązkowych minimów zawartości surowca z recyklingu. Komisja musi dokonać przeglądu roli tworzyw biopochodnych do 12 lutego 2028 r.

Co to jest folia monomateriałowa?

Folia wykonana całkowicie lub głównie z jednej rodziny polimerów, takiej jak polietylen, aby można ją było poddać recyklingowi w tym strumieniu. Nadal można stosować niewielkie ilości warstwy wiążącej lub materiału barierowego, takiego jak EVOH.

Co oznacza projektowanie z myślą o recyklingu?

Projektowanie opakowań tak, aby można je było w praktyce zbierać, sortować i poddawać recyklingowi. W ramach PPWR opakowania otrzymują klasę recyklowalności, a opakowania poniżej klasy C nie mogą być wprowadzane na rynek UE od 2030 r.

Co to jest RecyClass?

RecyClass to inicjatywa branżowa publikująca wytyczne projektowania z myślą o recyklingu oraz metody oceny recyklowalności opakowań z tworzyw sztucznych. Wielu przetwórców korzysta z jej wytycznych przy przeprojektowywaniu struktur pod kątem PPWR.

Czy PPWR dotyczy firm z Wielkiej Brytanii?

PPWR dotyczy opakowań wprowadzanych na rynek UE, więc wpływa na brytyjskich producentów sprzedających do UE. W dużej mierze obowiązuje także w Irlandii Północnej na mocy Ram Windsor. Opakowania sprzedawane w Wielkiej Brytanii podlegają przepisom brytyjskim, takim jak podatek od opakowań z tworzyw sztucznych i rozszerzona odpowiedzialność producenta opakowań (EPR).

O autorze

Z wykształcenia chemik, Michael Seegmuller zajmował stanowiska techniczne i handlowe w całym przemyśle tworzyw sztucznych, w tym w obszarze zarządzania produktami, sprzedaży i rozwoju biznesu. Kieruje segmentem Film & Lightweight w Ultrapolymers, współpracując z przetwórcami, właścicielami marek i dostawcami polimerów w zakresie innowacji opakowaniowych, projektowania z myślą o recyklingu oraz przejścia na zgodność z PPWR.

Niniejszy artykuł odzwierciedla stan regulacyjny z października 2026 r. Stanowi ogólne wskazówki, a nie poradę prawną.